مصاديق تخلفات پژوهشي در ایران

مصاديق تخلفات پژوهشي در ایران شامل موارد دوازده گانه زیر می گردد که به طور کامل هر کدام تشریح شده است:

1 – سوء رفتارهاي پژوهشي
2 – عدم تعهد و مسئوليت نسبت به ذي نفعان
3 – عدم رعايت حقوقي آزمودنيها
4 – جعل داده ها
5 – تحريف داده ها
6 – سرقت علمي
7 – اجاره ي علمي
8 – عدم رعايت حقوق مالکيت معنوي و مسئوليت پژوهش انجام شده
9 – انتشار مجدد
10 – همپوشاني اطلاعات
11 – خريد و فروش آثارپژوهشي
12 – جعل هويت

در این مطلب مصاديق تخلفات پژوهشي در ایران به طور کامل و بر اساس مصوبات دولتی آورده شده است.

الف- سوء رفتارهای پژوهشی
عدم داشتن دانش تخصصي و صلاحيت علمي در موضوع مورد پژوهش.
عدم مراعات صداقت در ارائه گزارش کارهاي علمي خود براي کسب امتيازات علمي و اداري و ترفيع و ارتقا.
جانبداري در فرآيند انجام پژوهش با دخالت دادن پيشفرضها و تمايلات خود، ديگران يا مؤسسه ي سفارش دهنده ي پژوهش.
عدم ارائه نتايج واقعي پژوهش بدليل ترس و تأثير فشارها و جهتگيريهاي سوء پيرامون پژوهشگر.
عدم پايبندي به عنصر زمان موعد مقرر در انتشار نتايج پژوهش امتناع از انتشار نتايج بدست آمده پژوهش در بازه زماني معين، بدليل منافع سودجويانه از روي عمد يا به طور سهوي.
* فقط به دلايل امنيتي ميتوان انتشار نتايج پژوهشي را به زمان ديگري موکول کرد.
ابهام و عدم دقت در تدوين گزارش پژوهش با روشن و شفاف نبودن مرز بين دستآوردهاي علمي پژوهشگر و يافته هاي گرفنه شده از کار ديگران.
بازنويسي گفته هاي ديگران، بازي با الفاظ، زياده نويسي، کليگويي، جزم نديشي و مصرفگرايي.
تعصب، حسادت، کينه و خشم، غرضورزي عاطفي، توهين و حسادت، تحقير و استخفاف ديگران، حرمت شکني، بزرگنمايي
خود و موضوع، انفعال در نگرهها و باورها به دليل دگرباوري، فريب، آزار و اذيت، بهرهبرداري ناپسند از واژهها و افراد.
استفاده و استناد به منابع مشکوک و فاقد اعتبار علمي مجله، سايت حامي مقاله و نويسنده ي مقاله.
عدم رعايت منافع ملي در کليه مراحل انجام پژوهش.
استفاده خلاف واقعيت از عناويني مانند دکتر، کارشناس ارشد، استاد، دانشيار، استاديار و …. در آثار پژوهشي.
هرگونه حذف و تغيير در نشاني اصلي نويسنده يا نويسندگان مقالات علمي.
عدم استفاده از واژه هاي متناسب با کار انجام شده نظير ترجمه، تأليف، تصنيف، تحقيق.

از موارد فوق با عنوان سوء رفتار در مصاديق تخلفات پژوهشي در ایران نام برده می شود.
ب- عدم تعهد و مسئولیت نسبت به ذینفعان
عدم رعايت منافع ذينفعان در تمام مراحل پژوهش.
انتصاب غيرواقعي پژوهش به افراد فاقد هويت واقعي و فرد يا افرادي که هيچ نقشي در پژوهش ندارند و حذف مؤلف حقيقي فرد يا افرادي که نقش به سزايي در جنبه هاي علمي پژوهش داشتهاند از فهرست نويسندگان.
* در تمامي کارهاي نوشتاري مشارکتي، بايد نام کليه کساني که در انجام پژوهش، جمع آوري داده ها و نظير آن مشارکت علمي داشتهاند به عنوان مؤلف ذکر شود. در صورت عدم رضايت آن، يک يا چند مؤلف مجاز به استفاده از داده هاي آنها نمي باشند.
عدم رعايت ترتيب درج اسامي براساس سهم هر يک از نويسندگان در نگارش پژوهش و مشارکت خلاقانهي آنها.
سوء استفاده از منابع مالي تخصيص داده شده جهت انجام پژوهش.
کتمان نتايج خاصي از تحقيق در ازاي دريافت وجوهي از متوليان تحقيق با تهيه گزارشهاي چندگانه که موجب مخدوش شدن نتايج تحقيق و سردرگمي خوانندگان شود.
عدم اظهار اطلاعات مربوط به بودجه، افراد و يا مؤسسات حمايت کننده و مرتبط با پژوهش و يا اظهارات غيرواقعي در اين ارتباط.
عدم اعلان نام مرکزي که پژوهش در آنجا انجام شده.
تهيه و ارسال مقاله با ذکر نام همکاران و بدون اطلاع قبلي آنها از محتواي مقاله و محل ارسال آن.
ج عدم رعایت حقوق آزمودنی ها
عدم معرفي مناسب پژوهشگر به آزمودنيها testersو ارائهي اطلاعات نادرست درباره ي خود به آنها.
عدم روشنگري آغازين در خصوص پژوهش نوع پرسشهاي پژوهش، درجهي حساسيت اين پرسشها و تأثيرهاي احتمالي پژوهش برآنها به آزمودنيها.
اجبار آزمودنيها جهت مشارکت در پژوهش.
عدم رعايت حريم خصوصي آزمودنيها.
استفاده و کاربرد اطلاعات مربوط به آزمودنيها در شرايط خارج از هدفهاي پژوهشي و با براي مقاصد شخصي.
عدم رعايت رازداري و ناشناخته ماندن آزمودنيها در پژوهش افشاي هويت.
افشاي عناوين و نتايج فعاليتهاي پژوهشي که جنبه محرمانه دارند.
انتشار اسرار و اطلاعات اشخاص يا نهادها، بدون اطلاع و مجوز صاحبان حق.
عدم رعايت سلامت، ايمني، ضوابط و استانداردهاي لازم جهت حفاظت و آسايش آزمودنيهاي انسان، حيوان، گياه، اشياء،
اسناد و مدارک، آثار باستاني و محلي در حين پژوهش به بهانه پيشرفت علم و منافع جامعه
د- جعل داده ها
ساخت، ثبت و انتشار داده ها يا نتايج يک پژوهش يا محصول علمي به صورتي که تمام يا بخشي از دادهها يا نتايج مذکور اصلاً وجود نداشته يا غيرواقعي باشد. مانند:
ارائه ي نتيجه هاي ساختگي به عنوان نتيجه هاي آزمايش يا خروجي دستگاه هاي اندازه گيري يا نرم افزار
جا به جا کردن نتيجه هاي يک بررسي با نتيجه هاي بررسي ديگر
ساختن داده هاي غير واقعي و يا دادن گزارش غير واقعي يا ثبت غير واقعي از آنچه روي نداده است.
ارائه اطلاعات ساختگي که در واقع هيچ اقدامي براي گرد آوري آنها نشده است.
داده سازي و يا استفاده از داده هاي مشابه جوامع تحقيقاتي ديگر
ه- تحریف داده ها
دست کاري يا حذف عمدي کامل يا بخشي از داده ها، مراحل، روش ها،تجهيزات و مواد مورد استفاده در مطالعه و پژوهش به صورتي که با داده يا يافته هاي واقعي متفاوت باشد. مانند:
ارائه ي مراحل آزمايشگاهي يا فرآيندهاي غيرواقعي تحليل، براي رسيدن به نتيجه هايي که در مقاله داده شده است.
دستکاري نتيجه هاي به دست آمده از شبيه سازي يا آزمايشهاي تجربي.
حذف بخشي از داده ها، نتيجه هاي آزمايشگاهي، يا بخشي از تحليل هاي نظري که ارائه ي آنها، نتيجه هاي به دست آمده را مورد ترديد قرار ميدهد.
استفاده از نرم افزارهاي مختلف براي ايجاد تغييرهاي غيرواقعي مورد نظر در شکلها يا نمودارها.
دستکاري شرايط آزمايشگاه براي رسيدن به نتيجه هاي دلخواه.
خوش رنگ و آب جلوه دادن يا بزرگنمايي امور کوچک با هدف پنهان کردن واقعيات بزرگتر.
دست بردن در داده ها، حذف، تعديل و با اضافه کردن به دادهها به نحوي که آنچه ارائه ميشود کاري نو بنمايد و با نظريهاي خاص با اينکار درست جلوه کند.
دستکاري کردن عمدي در دستگاهها و روند تحقيق و آزمايش به نحوي که نظريه هاي خاص درست يا غلط جلوه کند.
بيان ادعا يا پديدهاي که واقعي نباشد
و- سرقت علمی
کپي برداري کامل يا بخشي از يافته هاي پژوهشي يا محصولات علمي بدون استناد و ارجاع مناسب به صاحب اثر، شامل:
اقتباس نزديک افکار و الفاظ نويسنده ي ديگر.
تناظر يک به يک در بيان انديشه ها و شباهتهاي ساختاري در نوشتار.
انتساب ايده ها، نظريات، فرآيندها، نتيجه ها يا کلمه هاي ديگران به خود، بدون ارجاع مناسب و با نيت ارائه بعنوان کار خويش.
استفاده کردن از نظريات يا کارکرد افراد ديگر و ارائه آن بعنوان کار خود بدون ذکر نام و يا دادن اعتبار به آنها.
استفاده يا تقليد از زبان، فکر و يا نوشته نويسنده ديگر و ارائه آن بنام خويش.
استفاده از کار شخص ديگر به شکل کلمات، فرآوردهها و يا نظريات براي نفع شخصي، بدون ارجاع به کار اوليه.
ترجمه ي کل يا بخشي از آثار ديگران بدون کسب اجازه از مبادي ذيربط، و معرفي آن به عنوان يک پژوهش اصيل علمي.
برداشتن اصل يک مقاله و ثبت آن به نام خود در محل ديگر مانند ترجمه يک مقاله ISIو چاپ آن در مجلات علمي داخلي.
ارائه مقاله چاپ شده ديگران در سيمينارهاي داخل يا خارج کشور.
استفاده کامل يا بخشي از مقالات، پايان نامه و کتب چاپ شده ديگران بدون ارجاع به نويسندگان مقاله، پايان نامه، کتب يا اثر.
کپي برداري غير قانوني از نتايج پايان نامه ديگران.
عدم رعايت کليه ي موازين اخلاقي مرتبط با منابع و آثار چاپي در هنگام استفاده از منابع و آثار الکترونيکي
عدم رعايت ارجاعدهي طبق سنتهاي APA يا شيکاگو و ساير نظامهاي ارجاع دهي مرسوم.
کپي برداري يا ترجمه مستقيم اغلب، شامل استفاده يک پارگراف يا بيشتر، از منبع اصلي به شکل “کلمه به کلمه” يا “جمله به جمله” بدون پاورقي ميباشد.
کپي برداري غيرقانوني از نتايج مقالات: استفاده از اصل جمله و آوردن آن در مقاله ديگر، بدون ارجاع به متن اصلي و اجازهي کتبي از مالک معنوي آن در صورت استفاده از شکلها، نمودارها، جداول، منحني، عکس، روشهاي انجام يک
فرآيند، پرسشنامه ي تدوين شده و هر چيز ديگري که مستقيماً توسط مؤلف حاصل نشده باشد.
کپي نمودن جملات “کلمه به کلمه” با مونتاژ نمودن پاراگرافها “جمله به جمله ” از منابع گوناگون، عليرغم اشاره به مأخذ آنها در انتهاي هر جمله با پاراگراف.
تبصره: بيان مستقيم از منبع ديگر با ذکر مرجع صرفا داخل گيومه بلامانع است
کپي برداري از ساختار با الگوريتم نوشتاري ديگران، به عبارت ديگر، دنبال کردن الگوي چهارچوب نوشتاري ديگران، به همان فرم.
توضيح: منظور از ساختار يا الگوريتم نوشتار، متدلوژي پژوهش در فرمت تئوري يا روش انجام آزمايش تحقيقاتي است. به عبارت ديگر زماني ميتوان از روش تحقيق تئوري با آزمايشگاهي ديگران استفاده نمود که به روشني بيان شود که روش برگرفته از کدام منبع يا مرجع است.
ز- اجاره ی علمی
منظور اين است که پژوهشگري به جاي آنکه خود به انجام پژوهش بپردازد، افرادي را براي اين منظور به کار گيرد و خودش در فعاليت پژوهشي چندان تلاش نکند، سپس، بعد از تحويل کار با دخل و تصرف اندکي در پژوهش صورت گرفته، آن را به نام خود منتشر نمايد.
ح- عدم رعايت حقوق مالکيت معنوي و مسئوليت پژوهش انجام شده

چاپ مقاله توسط دانشجو پس از فارغالتحصيلي بطوري که استادان راهنما و با همکاري فعاليت علمي از مفاد آن مطلع نباشند.
نپذيرفتن مسئوليت محتواي مقاله صحت مطالب مندرج در مقاله، توسط نويسندگان آن.
عدم پذيرش مسئوليت گروه پژوهشي و صحت کل پژوهش توسط نويسندهي مسئول.
عدم سپاسگزاري از افراد حقيقي و حقوقي مشارکت کننده در پژوهش، در بخش سپاسگزاري که نويسنده يا نويسندگان براساس مستندات، ملزم به ذکر نام آنها بودهاند.
انتساب غيرواقعي پژوهش به مؤسسه ای که نقشي در اصل پژوهش مربوطه يا در فعاليت حرفهاي فرد نويسنده نداشته است.
عدم رعايت ترتيب درج اسامي در مقالات مستخرج از پايان نامه به ترتيب، اسم دانشجو، استادان راهنما و استادان مشاور.
عدم پاسخگويي استاد راهنما نسبت به محتواي پايان نامه درستي/ نادرستي به عنوان شخص مسئول.
اضافه نمودن اسم افراد در مقاله جهت ارتقاي اعتبار مقاله بدون اطلاع آنها.
دادن اطلاعات پايان نامه دانشجوي در حال دفاع يا فارغ التحصيل توسط استادان راهنما يا مشاور، به ديگران و چاپ آن در قالب مقاله حتي در صورت ذکر نام دانشجو يا انتشار آن بصورت پايان نامه افراد ديگر.
مصادره يا سوء استفاده از ايده ها يا اطلاعات يک اثر تحت داوري توسط سردبيران و داوران اين آثار که براي مجلات، کنفرانسها و …. ارسال شده است.
انتشار نتايج طرحهاي پژوهشي، پاياننامه ها و رساله ها توسط دانشجويان و اعضاي هيأت علمي در قالب کتاب، مقاله و ….. بدون هماهنگي و اخذ مجوز از معاونت پژوهشي دانشگاه به عنوان مالک حقوق مادي و معنوي اين دست پژوهشها.
چاپ مقالات با استفاده از پايان نامه دانشجويي توسط استاد راهنما يا مشاور بدون درج نام دانشجو و يا همکار پايان نامه و رساله استفادههاي غيرقانوني از مواد، محتواها، نشانههاي تجاري، رموز تجاري يا اموال فکري تحت پوشش قانون کپي رايت.
استفاده از نام، عنوان و آرام موسسات و سازمانها بر روي کتاب، مقاله و …. بدون کسب مجوز.
ترجمه متون علمي و ادبي بدون اخذ مجوز از نويسنده اصلي اثر.
ط- انتشار مجدد
چاپ مجدد يک کتاب، مقاله و اثرات ادبي و علمي يا بخشهايي از آنها که قبلاً در يک نشريه ي چاپي يا الکترونيکي به چاپ رسيده باشد.
*چنان چه نويسنده ي مقالهاي که در يک نشريه در دست بررسي براي انتشار است، تصميم بگيرد، به هر دليلي، آن مقاله را براي نشريهي ديگري ارسال نمايد، بايد ابتدا انصراف خود را از انتشار مقاله، به صورت کتبي به نشريهي اول اعلام نمايد. این مورد از مهمترین مصاديق تخلفات پژوهشي در ایران می باشد.

ی- همپوشانی انتشارات
پژوهشگر داده ه اي مقاله ي پيشين خود را با اندکي تغيير در متن، در مقالهاي با عنوان جديد به چاپ رساند.
چاپ کامل مقاله يا مقاله با شباهت بالا در يک مجله ديگر.
• دارنده ايده علمي ميتواند مقالهاي که در يک زبان چاپ شده را در يک زبان ديگر نيز به چاپ برساند مشروط برآنکه يه مقاله اول ارجاع بدهد.
• تکرار قسمتهايي از بخش مواد و روشها در مقالات بعدي همان نويسندگان، در صورت ضرورت، بلامانع است، اما در هر حال ذکر مرجع لازم ميباشد.
ک- خريد و فروش آثار پژوهشي
خريدو فروش آثار پژوهشي مقالات، پايان نامه و … به نحوي که خريدار، تحقيق را به نام خود بعنوان پژوهشگر يا پديدآورنده و صاحب اثر استفاده کند.
ضبط خريد، فروش وسوء استفاده از سخنرانيهاي افراد بدون اجازه

متاسفانه در بحث مصاديق تخلفات پژوهشي در ایران مسئله خرید و فروش جایگاه مهمی را دارد. در سالهای گذشته مجلس شورای اسلامی نیز به این مسئله ورود کرده است.
ل- جعل هویت
ارائه اشتباه هويت افراد ديگر در بافت علمي / دانشگاهي
انتشار آثار با اسامي جعلي يا اسامي ديگر بدون اجازه آنها
جعل امضا و تهيه گواهي پذيرش جعلي جهت اخذ امتياز مربوطه